Depressie

Uit DiabetesWiki

Ga naar: navigatie, zoeken

Inhoud

Depressie en diabetes

In Nederland heeft een op de vijf mensen met diabetes een depressie. En wie depressief is, heeft meer kans op diabetes. Iemand met een depressie voelt zich langdurig somber en heeft nergens meer zin in. Een depressie is meer dan alleen een dipje, het beheerst iemand dagelijks leven en het heeft grote gevolgen op het werk of persoonlijk leven. Maar depressie heeft ook een lichamelijke kant, met klachten als slaapproblemen, eetproblemen en moeheid, waardoor mensen weinig gaan bewegen. Mensen met diabetes hebben vaker last van een depressie en ze zijn ook kwetsbaarder voor de lichamelijke gevolgen van een depressie. Ieder jaar heeft een op de zes Nederlanders met diabetes last van depressieve klachten. Dit komt neer op ruim honderdduizend mensen. Bij mensen met diabetes komt depressie ongeveer twee maal zoveel voor dan bij de algemene bevolking. Depressie bij mensen met diabetes gaat vaker gepaard met hogere bloedsuikers, meer kans op overlijden en meer risico op ernstige gevolgen van diabetes. Zoals hart- en vaatziekten, schade aan nieren, ogen en zenuwstelsel.

Hoe vaak komt het voor?

Ieder jaar heeft een op de zes Nederlanders met diabetes last van depressieve klachten. Dit komt neer op ruim honderdduizend mensen. Bij mensen met diabetes komt depressie ongeveer twee maal zoveel voor dan bij de algemene bevolking.

Zo’n 90% van de mensen met diabetes kan goed met de ziekte en de stress die dat geeft omgaan. De overige 10% heeft er echter meer last van en kan sombere gevoelens krijgen. De kans op een depressie is groter als iemand insuline spuit en/of bij mensen die last hebben van bijkomende diabetescomplicaties, zoals hart- en vaatziekten en neuropathie (zenuwschade).

De combinatie van diabetes en depressie heeft ernstige gevolgen. Mensen met een depressie houden zich over het algemeen minder goed aan adviezen voor medicijngebruik, dieet en voldoende bewegen. Dat leidt tot verslechtering van de diabetes. Daardoor hebben deze mensen een hoger risico op ernstige complicaties, zoals hart- en vaatziekten, nierziekten en oogziekten.

Oorzaken

Wat zijn de oorzaken van een depressie?

Een depressie kan verschillende oorzaken hebben. Het kan met erfelijkheid te maken hebben: in sommige families komt depressie vaker voor. Maar ook sociale omstandigheden spelen een rol. Mensen met lagere inkomens en mensen met psychische of sociale problemen hebben meer risico tot het ontwikkelen van een depressie. Bepaalde levensgebeurtenissen of stressfactoren kunnen een depressie veroorzaken bij mensen die er ‘kwetsbaar’ voor zijn. Een chronische ziekte als diabetes is zo’n stressfactor.

Waarom komt depressie vaker voor bij mensen met diabetes?

De oorzaken hiervan zijn nog niet helemaal duidelijk. Mogelijk spelen biologische factoren die direct samenhangen met de diabetes een rol, maar zeker ook de stress en de last van de ziekte zelf. Diabetes grijpt diep in je leven in. Wie zijn doelen/ambities in zijn leven moet bijstellen in negatieve richting, kan daar somber van worden. Een depressie bij diabetes kan ook een rouwreactie zijn, omdat je veel dingen als een verlies kunt ervaren, zoals verlies van gezondheid, verlies van ambities of verlies van perspectief.

Hoe te herkennen?

Kenmerken van een depressie zijn een algehele sombere/verdrietige stemming, verlies van interesse en plezier, vermoeidheid en gebrek aan energie. Als u meer dan twee weken last hebt van tenminste drie van de volgende klachten, dan heeft u mogelijk een depressie:

  • huilbuien;
  • neerslachtigheid, hulpeloosheid, wanhoop of gevoelens van waardeloosheid;
  • nachtelijke slapeloosheid of overdag slapen;
  • afgenomen of toegenomen eetlust;
  • verminderde interesse voor dagelijkse genoegens, geen zin meer hebben in sociale activiteiten;
  • verminderde concentratie, geheugenproblemen, negatieve gedachten of besluiteloosheid;
  • verlies van energie, geen zin meer hebben in of opzien tegen lichamelijke activiteit;
  • angst, schuldgevoelens of zelfverwijten;
  • gevoelens van eenzaamheid;
  • prikkelbaarheid, chagrijnig gevoel;
  • vage lichamelijke klachten zoals vermoeidheid en pijn.

Blijf met zulke klachten niet rondlopen, maar ga ermee naar de huisarts. Die kan u doorverwijzen naar een psycholoog.

Behandeling

Betere herkenning en behandeling

Lastig is dat de huisarts of de specialist bij de klachten niet altijd meteen aan een depressie denkt. Binnen de zorg wordt slechts twintig tot vijftig procent van de mensen met diabetes en depressie als zodanig herkend. Een betere herkenning en behandeling blijkt dubbel effectief.

Behandelmethoden

Steeds meer behandelingsmethoden bereiken een goed resultaat, met medicijnen of therapie maar vooral een combinatie daarvan. Niet alleen kunnen de psychische klachten verdwijnen, er zijn ook aanwijzingen dat de bloedsuikerwaarden verbeteren. Hierdoor kunnen complicaties van diabetes worden voorkomen. Immers door behandeling knappen mensen op, krijgen ze meer energie en een betere stemming. Daardoor zijn ze weer in staat om beter hun diabetes te reguleren.

En wie in behandeling gaat, verkleint de kans op herhaling aanzienlijk. Zeker als er tijdens de behandeling wordt ingegaan op diabetesspecifieke kenmerken als hypo’s, complicaties, zorgen over de toekomst, gevoelens van hopeloosheid, hypoglycaemieën, ontregeling, angst, schaamte, sociale factoren en zorgen over voeding en dieet. Meestal is een (therapeutische) behandeling erop gericht om je psychisch weerbaarder te maken, zodat je leert anders om te gaan met moeilijke situaties en minder risico loopt op overspannenheid of depressie.

Visoliecapsules

Mogelijk helpt het slikken van visoliecapsules om een depressie beter te bestrijden. Op dit moment loopt er een onderzoek naar het effect van visolie. Daarin zitten zogeheten omega 3-vetzuren. Uit eerdere studies bij mensen die geen diabetes hadden, bleek met name het omega 3-vetzuur EPA effectief depressieklachten te verlagen. Mogelijk is dat ook het geval bij mensen met diabetes en depressie.

Wat kunt u er zelf aan doen?

Wie denkt dat hij ontvankelijk is voor depressie, doet er goed aan ondersteuning te zoeken. Dat kan in de vorm van lotgenotencontact, zelfhulpactiviteiten, boeken, websites of cursussen. DVN heeft daarin een groot aanbod, neem dus contact op met DVN (033 - 463 05 66)! Download de 10 gratis adviezen van Prof. Dr. Frank Snoek. Frank Snoek is medisch psycholoog, hoogleraar en hoofd afdeling medische psychologie, VU medisch centrum en hoofd polikliniek Diabetes Mentaal.

Online cursus

Diabetergestemd.nl is een online cursus die zich richt op het verminderen van depressieve klachten bij mensen die diabetes hebben. De cursus is ontwikkeld door het VUmc in samenwerking met het Trimbos Instituut. De onlinecursus is voor iedereen beschikbaar en wordt aangeboden door VUmc en de maatschappelijke onderneming Mentalshare. Kijk voor eventuele vergoedingen door zorgverzekeringen. In de cursus is aandacht voor diabetes en hoe die de stemming kan beïnvloeden. Er is ook aandacht voor het omgekeerde: hoe depressie de diabeteszelfzorg kan beïnvloeden. Met financiering van het Diabetes Fonds is door VUmc de effectiviteit van de cursus onderzocht. De cursus bleek effectief in het verlagen van depressieve klachten. Wilt u meer weten over deze online cursus? Ga dan naar www.diabetergestemd.nl.

Mentalshare biedt ook een algemene onlinecursus gericht op somberheidsklachten www.kleurjeleven.nl Deze is dus niet speciaal gericht op mensen met diabetes, maar wordt wel door een groot deel van de zorgverzekeraars vergoed.

Online zelftesten

Direct hulp nodig

In een spoedeisende situatie adviseren wij jou of je naasten contact op te nemen met reguliere hulpverlening of het alarmnummer 112. Wanneer de situatie niet spoedeisend is kun je ook contact opnemen met 113online via 0900-1130113 of www.113online.nl middels een chatprogramma. Stichting 113Online is een zelfstandige en onafhankelijke zorgaanbieder op het gebied van zelfmoordpreventie. Het Ministerie van VWS subsidieert 113Online.

Meer weten

Persoonlijke instellingen