Voeten

Uit DiabetesWiki

Ga naar: navigatie, zoeken

Inhoud

Voeten

Een kwart van alle mensen met diabetes zal ooit een voetprobleem ontwikkelen. Dagelijkse zelfcontrole van de voeten en regelmatige controle door arts of verpleegkundige is daarom absoluut noodzakelijk. Overigens hebben kinderen en tieners zelden voetproblemen.

Er zijn verschillende soorten problemen aan de voeten die regelmatig voorkomen bij mensen met diabetes. De meest voorkomende zijn voetwonden, ook wel ulcera (= zweren) genoemd. Vaak beginnen ze licht, met ingroeiende nagels of wondjes die niet goed genezen. Worden deze klachten niet of niet goed behandeld, dan kunnen er op den duur grotere problemen ontstaan. In het ergste geval leiden deze problemen bij een op de zes mensen tot amputatie van teen, voet of onderbeen.

Andere voetproblemen, die soms samen gaan met ulcera, zijn ernstig vaatlijden in de benen en voeten. Verder kunnen mensen met diabetes last krijgen van een zogenaamde Charcot voet. Hierbij ontstaan in korte tijd afwijkingen aan de botten en gewrichten van de voeten. Dit is een zeldzame aandoening.

Oorzaken

Elk voetprobleem heeft z’n eigen oorzaak; meestal is er sprake van een combinatie van oorzaken.

Een belangrijke oorzaak van voetwonden (ulcera) is een beschadiging van de zenuwen, ook wel neuropathie genoemd. Bij neuropathie raken zenuwen beschadigd door een langdurige hoge gemiddelde bloedglucosewaarde. Dit leidt tot minder gevoel in de voeten, waardoor je pijnprikkels niet meer voelt en wondjes niet opmerkt. Zo kunnen verwaarloosde wondjes ongemerkt uitgroeien tot een flinke voetwond, met alle gevolgen van dien.

Neuropathie zorgt ook voor een veranderde belasting van de voet, waardoor je anders op uw voeten staat en er op andere plaatsen eelt ontstaat dan voordien. En ook dat kan weer voetwondjes tot gevolg hebben. Uit onderzoek is verder gebleken dat een infectie tot grotere problemen leidt, als iemand ook aan aderverkalking of neuropathie lijdt.

Te vaak een hoge bloedglucose gaat vaak gepaard met andere aandoeningen, zoals te hoge bloeddruk en afwijkende vetten in het bloed. Samen kan dit zorgen voor vaatvernauwing. Het bloed kan dan niet meer optimaal stromen. Dit merk je het eerst aan je voeten: die zijn immers het verst verwijderd van het hart.

Gebleken is dat veel mensen met voetaandoeningen een slechte gezondheid hebben: 1 op de 3 mensen met een voetaandoening heeft een ernstige bijkomende ziekte, zoals hart- en vaatziekten of een neurologische aandoening.

Symptomen

De diabetische voet is onder andere te herkennen aan:

  • droge voeten of kloofjes;
  • minder gevoel in de voeten;
  • tintelingen of pijn;
  • vaak koude voeten;
  • wondjes die moeilijk genezen en verkleuringen aan tenen of voeten;
  • ulcera (= zweren)

Wat te doen?

Tijdig ingrijpen is van essentieel belang. Een voet met een wond heeft namelijk een grote kans op infecties. Laat je voeten daarom in ieder geval één keer per jaar onderzoeken door de huisarts, internist, praktijkverpleegkundige/-ondersteuner, diabetesverpleegkundige of door een podotherapeut. Indien er dan afwijkingen worden gevonden, krijg je het advies vaker op controle te komen.

Maar het is erg belangrijk om daarnaast zelf dagelijks je voeten te inspecteren. Let daarbij op roodheid, blaren, wondjes, likdoorns, eeltranden en plaatselijke warmte. En let op vormveranderingen van de voeten. Kun je het zelf niet meer zo goed zien, laat dan iemand in je omgeving regelmatig je voeten inspecteren.

Zie je bij jezelf ook maar iets afwijkends? Ga dan naar de huisartspraktijk, diabetesverpleegkundige, podotherapeut of (medisch) pedicure met aantekening diabetische voet.

Behandelmethoden

De zorg voor de diabetische voet is vooral een preventieve zorg. Preventie voorkomt een heleboel problemen.

Wat kun je zelf doen?

  • houd je bloedglucosespiegel onder controle
  • inspecteer dagelijks je voeten (zie hierboven) en neem bij afwijkingen direct contact op met huisartspraktijk, diabetesverpleegkundige, podotherapeut of pedicure met aantekening diabetische voet. Ga vooral niet zelf dokteren!
  • draag goede (liefst platte) schoenen die goed passen. Koop nieuwe schoenen het liefst in de namiddag (dan zijn de voeten het dikst) en loop ze voorzichtig in
  • draag sokken van goede kwaliteit, zonder dikke naden, plooien of strak elastiek
  • laat eelt en likdoorns verwijderen door de (medisch) pedicure (met aantekening diabetische voet)
  • gebruik geen likdoornpleisters
  • loop niet op blote voeten als er sprake is van verminderd gevoel
  • dep de voeten met een zachte handdoek goed droog (ook tussen de tenen)
  • knip je nagels recht af, niet te kort met een nagelknipper (geen schaartje)
  • wrijf droge voeten in met dunne olie of geschikte voetencrème; verzorg je voeten met speciale diabetesproducten
  • bewegen is goed voor de bloedsomloop, dus ook voor de voeten; er bestaan eenvoudige oefeningen voor voetgymnastiek
  • gebruik geen kruik in bed, neem liever thermosokken
  • was je voeten regelmatig, maar neem geen voetbaden. Vermijd extreme temperaturen. Droog de voeten goed en deppend af
  • gebruik geen gaas en verband ter bescherming van je voet. Dit zorgt voor te veel druk op bepaalde plekken in de schoen
  • geen sodabaden of zalven bij wondjes aan de voet! Ga wel naar je zorgverlener

Als wondjes niet overgaan?

Heb je toch wondjes die niet overgaan, dan kan het zijn dat je uiteindelijk bij de vaatchirurg terecht komt. Die heeft verschillende technieken tot z’n beschikking om voetwonden te behandelen, zoals:

  • verbeteren van de bloedtoevoer. Hiervoor bestaan verschillende methoden, afhankelijk van de ernst, de aard en de precieze plaats van de bloedvernauwing.
  • onderbeens loopgips, gipsschoen of mabal-schoen. Wanneer de druk van een gewone schoen de wond in stand houdt, kan hiermee de voet ontlast worden. Daardoor kun je gewoon lopen, zelfs wanneer er een wondje aan de onderkant van de voet zit. Zo krijgt de wond de kans te genezen.
  • madentherapie. Hierbij worden gesteriliseerde maden op de wond geplaatst. Ze eten de wond schoon. Deze therapie wordt in steeds meer ziekenhuizen aangeboden.

Daarnaast zal er altijd geprobeerd worden om andere risicofactoren voor vaatlijden zo goed mogelijk te regelen, door zelfregulatie en verandering van leefstijl.

Een andere behandeling die vaak goede resultaten geeft is Hyperbare Zuurstof Therapie.

Bij voetwonden is het voor de genezing van groot belang dat de bloedsuikers tijdens het genezingsproces zo goed mogelijk zijn. De genezing komt niet alleen door goed verbandmateriaal aan de buitenkant, maar vooral ook door een optimale voedingstoestand van het wondgebied. Goede circulatie en een goede bloedsuikerspiegel dus. In overleg met de arts en diabetesverpleegkundige kun je tijdelijk de behandeling aanscherpen.

Zorgprofiel

De huisarts, praktijkondersteuner of diabetesverpleegkundige controleert jaarlijks je voeten en stelt je zorgprofiel vast. De conditie van je voeten en de risico’s die je loopt op het krijgen van voetwonden bepalen jouw zorgprofiel. Dit zorgprofiel wordt jaarlijks bepaald, omdat de conditie van je voeten in een jaar tijd kan veranderen. Het is belangrijk dat je weet welk zorgprofiel je hebt. Dat bepaalt namelijk welke zorg je voor je voeten krijgt. En ook of de kosten vergoed worden door je zorgverzekering. Hieronder zie je per zorgprofiel hoe de voetzorg geregeld is en hoe deze betaald wordt.

  • Bij zorgprofiel 0 heb je geen speciale zorg nodig. Toch is het verstandig om een pedicure met aantekening diabetische voet te bezoeken. Soms zit vergoeding hiervan in het aanvullende pakket. In de meeste gevallen betaal je de kosten zelf.
  • Bij zorgprofiel 1 krijg je een doorverwijzing naar de podotherapeut. Deze doet een jaarlijks voetonderzoek. Dit onderzoek wordt vergoed vanuit de basisverzekering. Op basis van dit voetonderzoek kan de podotherapeut je doorverwijzen naar een pedicure met aantekening diabetische voet voor voetzorg. Of deze pedicure vergoed wordt, hangt af van je zorgverzekering. Soms zit dit in het aanvullende pakket. In de meeste gevallen betaal je de kosten zelf.
  • Bij zorgprofiel 2, 3 en 4 volgt een doorverwijzing naar de podotherapeut. De podotherapeut stelt een individueel behandelplan voor je op. De podotherapeut kan een deel van de behandeling laten uitvoeren door een pedicure met aantekening diabetische voet. Controleer of deze pedicure een contract heeft met de podotherapeut. Anders krijg je de kosten van haar behandeling niet vergoed. De medisch noodzakelijke voetzorg bij zorgprofiel 2, 3 en 4 valt binnen de basisverzekering.

Hyperbare Zuurstof Therapie

Diabetes en wonden

Sommige mensen met diabetes hebben na verloop van tijd last van niet of slecht genezende wonden (diabetische ulcera). Een therapie die goede resultaten op kan leveren is Hyperbare Zuurstof Therapie.

Wat is Hyperbare Zuurstof Therapie?

Hyperbare Zuurstof Therapie is een methode voor de behandeling van wonden. Door de hoeveelheid zuurstof in het probleemgebied te verhogen, activeert en stimuleert men de moeizame wondgezing. Daarnaast bevordert het de genezing van bepaalde infecties.

Om een zo hoog mogelijke hoeveelheid zuurstof te verkrijgen ademt een patiënt onder verhoogde omgevingsdruk via masker pure zuurstof in. Door de verhoogde druk dringt de zuurstof beter door in de weefsels met zuurstoftekort.

Hoe werkt de behandeling?

De behandeling vindt plaats in een aparte kamer. Hier wordt eerst de druk verhoogd. Vervolgens krijgt men een masker op waardoor pure zuurstof wordt ingeademd. Later wordt de druk weer verlaagd. Een sessie duur ongeveer anderhalf uur. Medewerkers van het behandelcentrum houden de mensen in de kamer tijdens de sessie goed in de gaten. De sessie kan ook altijd tussentijds worden gestaakt. Meestal zijn er rond de dertig van deze sessies nodig. Een behandeling duurt daardoor ongeveer vier tot zes weken. Dit zijn indicaties. Het aantal noodzakelijke behandelingen verschilt per persoon.

Wat zijn de gevolgen?

Zuurstoftekort kan een oorzaak zijn van niet of slecht genezende wonden. Door zuurstof in te ademen, neemt het bloed dit beter op. Hierdoor worden weefsels met zuurstoftekort bereikt. Ook worden cellen die verantwoordelijk zijn voor genezingsprocessen gestimuleerd en geactiveerd. De kans is dan groter dat probleemwonden en infecties beter en sneller genezen. Pijnklachten nemen af en mensen krijgen weer meer bewegingsvrijheid.

Zijn er bijwerkingen?

Tijdens de behandeling kun je last krijgen van je oren door de drukverandering. Er zijn manieren om dit te verhelpen. Hierover word je voor de behandeling ingelicht. De therapie kan ook bijwerkingen tot gevolg hebben. Dit gebeurt echter niet vaak. Meestal betreft het dan klachten van het middenoor of de bijholten. Incidenteel zijn de longen aangedaan. Het gebeurt maar zelden of nooit dat het hart, het centraal zenuwstelsel, de lever of de nieren schade oplopen. Het is altijd belangrijk om de medewerkers van het behandelcentrum op de hoogte te houden van klachten tijdens of na de therapie.

Wordt de behandeling vergoed?

Hyperbare Zuurstof Therapie is een internationaal wetenschappelijk erkende medische behandeling. Ook in Nederland is de behandeling erkend. Er zijn verschillende behandelindicaties die de zorgverzekeraars volledig vergoeden. Eén daarvan is diabetische wonden. Sommige zorgverzekeraars eisen voor de behandeling een machtiging. Meestal wordt deze binnen enkele dagen verleend. Voor een spoedeisende behandeling is een machtigingsaanvraag niet nodig.

Wat is de procedure?

In Nederland wordt Hyperbare Zuurstof Therapie nog niet vaak als behandeling aangeboden. Je moet voor de behandeling een verwijzing hebben van je behandelend specialist. Bij verwijzing wordt een individueel behandelschema bepaald. De therapie vindt plaats naast de gewone behandeling van de wond. Denk je dat Hyperbare Zuurstof Therapie iets voor jou is, bespreek dit dan met je behandelend arts.

Bronnen: René Bol Raap, www.hyperbare-zuurstof.nl, www.ivhg.nl, www.amc.uva.nl

Meer weten

Persoonlijke instellingen